Việc cần làm ngay bây giờ
- Tắt NAS, ghi số khay lên từng ổ và không chạy sửa chữa hay dựng lại trên NAS.
- Nối các ổ vào PC, hủy mọi đề nghị khởi tạo và tạo ảnh từng ổ sang bộ lưu trữ riêng.
- Dựng RAID ảo từ các ảnh, quét rồi chép file sang một ổ khác.
Từng bước
Dừng NAS và đánh dấu các ổ
Nếu NAS còn phản hồi, hãy tắt đúng cách. Không chạy sửa chữa, dựng lại hay khởi tạo. Trước khi tháo, ghi số khay lên từng ổ, vì thứ tự ổ chính là thứ tự của mảng.
Nối ổ và hủy khởi tạo
Dùng cổng SATA của máy bàn hoặc mỗi ổ một dock USB. Windows không đọc được hệ thống tệp của NAS và Disk Management có thể đề nghị khởi tạo; lần nào cũng bấm Cancel, vì khởi tạo sẽ ghi bảng phân vùng mới.
Kiểm tra sức khỏe trước
Mở Sức khỏe & công cụ ổ đĩa và xem tóm tắt S.M.A.R.T. của từng ổ. Ổ có sector bị cấp phát lại hoặc đang chờ, hay phát tiếng lạch cạch, cần đọc càng ít càng tốt, nên hãy tạo ảnh nó đầu tiên và chỉ một lần.
Tạo ảnh từng ổ
Dùng Tạo ảnh ổ đĩa đang hỏng (bỏ qua sector lỗi) cho từng ổ và lưu ảnh sang một ổ riêng đủ chỗ cho tất cả. Vùng không đọc được sẽ được bỏ qua và ghi vào file .map, ảnh bị ngắt có thể tiếp tục.
Dựng RAID từ các ảnh
Mở Dựng lại RAID từ các ổ đĩa và thêm ảnh theo thứ tự khay. Nếu thấy siêu dữ liệu Linux RAID (mdadm), áp dụng cấp RAID, kích thước khối và thứ tự được đề xuất, kiểm tra rồi bấm Dựng RAID ảo. Với RAID 5 thiếu một ổ, cứ bỏ ổ đó ra, nó sẽ được dựng lại từ dữ liệu chẵn lẻ.
Quét RAID ảo
Bấm Quét RAID này. Volume ext4 mở ở chế độ chỉ đọc với đầy đủ thư mục và tên, nên bạn có thể chép thẳng các thư mục chia sẻ. Nếu tìm file đã xóa, hãy chạy thêm Quét cân bằng.
Chép sang ổ riêng
Lưu file đã khôi phục vào ổ không thuộc NAS và không phải ổ chứa ảnh. Ứng dụng từ chối lưu vào bất kỳ ổ thành viên nào của RAID ảo.
NAS thực sự lưu gì trên các ổ
Phần lớn NAS cho gia đình và văn phòng nhỏ chạy Linux. Mỗi ổ được chia thành vài phân vùng hệ thống nhỏ và một phân vùng dữ liệu lớn, các phân vùng dữ liệu được ghép thành RAID phần mềm bằng mdadm. Bên trên là volume, thường là ext4 hoặc Btrfs, đôi khi nằm trong lớp LVM dùng cho storage pool hay kiểu RAID linh hoạt. FileFix Ultimate nhận diện superblock của mdadm và có thể ghép RAID 0, 1, 5 và JBOD từ đó.
Các kiểu linh hoạt như Synology Hybrid RAID ghép nhiều mảng mdadm bằng LVM. Đọc được volume như vậy hay không tùy cách nó được tạo; nếu sau khi ghép RAID ảo mà không thấy hệ thống tệp, dữ liệu đang nằm ở lớp ứng dụng không đọc được, và nên dừng lại thay vì thử lung tung. Synology và QNAP là nhãn hiệu của chủ sở hữu tương ứng, chỉ được nêu làm ví dụ và không liên kết với FileFix Ultimate.
Không hỗ trợ Btrfs, ZFS, RAID 6 và RAID 10
Nhiều volume Synology gần đây dùng Btrfs, còn các mẫu QNAP chạy QuTS hero dùng ZFS. FileFix Ultimate không đọc được cả hai hệ thống tệp này và không ghép được RAID 6 hay RAID 10. Nếu NAS của bạn thuộc nhóm này, lựa chọn thực tế là lắp đủ ổ đúng thứ tự vào một NAS cùng loại, dùng công cụ Linux dành cho hệ thống tệp đó, hoặc nhờ phòng thí nghiệm khôi phục. Tạo ảnh trước vẫn đáng làm vì nó bảo vệ ổ gốc dù bạn chọn cách nào.
Vì sao không nên dựng lại mảng trên NAS trước
Quá trình dựng lại đọc mọi sector của tất cả ổ còn lại và ghi sang ổ mới. Nếu ổ thứ hai đã yếu, nó có thể hỏng giữa chừng, và mảng đang suy giảm nhưng còn đọc được sẽ không đọc được nữa. Thay nhầm ổ hoặc đồng ý khởi tạo có thể ghi đè siêu dữ liệu mà việc dựng ảo cần đến.
Hãy cẩn thận với ổ đã rời khỏi mảng từ trước. Ổ đó chứa dữ liệu cũ hơn, trộn với các ổ khác sẽ sinh ra file hỏng. Nếu nhật ký NAS cho biết ổ nào hỏng trước, hãy bỏ ổ đó ra khi dựng RAID 5.
Khi nào không khôi phục được
- Volume là Btrfs hoặc ZFS, mảng là RAID 6 hoặc RAID 10, hoặc thư mục chia sẻ đã được mã hóa.
- RAID 5 thiếu hoặc không đọc được từ hai ổ trở lên, hay RAID 0 thiếu dù chỉ một ổ.
- Ổ phát tiếng lạch cạch, không được nhận hoặc liên tục mất kết nối; khi đó cần phòng thí nghiệm chứ không phải phần mềm.
- Không đủ chỗ trống trên ổ khác để chứa ảnh của mọi ổ NAS.
FileFix Ultimate giúp gì
- Miễn phí cho mục đích cá nhân, không giới hạn dung lượng khôi phục và đọc mọi ổ, mọi ảnh của NAS ở chế độ chỉ đọc.
- Dựng RAID 0, 1, 5 và JBOD dạng ảo từ ổ hoặc ảnh, nhận diện siêu dữ liệu mdadm và dựng lại một ổ thiếu của RAID 5 từ chẵn lẻ.
- Tạo ảnh ổ đĩa bỏ qua sector lỗi, giữ file .map và có thể tiếp tục khi bị ngắt.
- Mở volume ext2, ext3 và ext4 chỉ đọc và từ chối lưu vào ổ thành viên.
FileFix Ultimate miễn phí cho mục đích cá nhân, hoạt động ngoại tuyến và không bao giờ ghi vào ổ đĩa bạn đang khôi phục dữ liệu từ đó. Sử dụng cho công việc hoặc kinh doanh cần giấy phép 1 năm cho mỗi máy tính. Hãy kiểm tra chữ ký trước khi chạy.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dựng RAID thẳng từ ổ vật lý mà không tạo ảnh không?
Màn hình dựng lại RAID cũng nhận ổ vật lý và chỉ đọc chúng. Dù vậy tạo ảnh vẫn an toàn hơn, vì mỗi ổ chỉ bị đọc một lần và mọi lần thử sau đều làm trên ảnh.
Thứ tự ổ có quan trọng không?
Có. Thứ tự trong danh sách là thứ tự của mảng. Khi tìm thấy siêu dữ liệu mdadm, thứ tự đề xuất lấy từ đó, nhưng đối chiếu với số khay đã ghi là thói quen tốt.
Cần bao nhiêu dung lượng cho các ảnh?
Khoảng tổng dung lượng đầy đủ của mọi ổ NAS, không chỉ phần đã dùng. Bốn ổ 4 TB cần khoảng 16 TB trống trên các ổ khác.
Cách này có lấy lại được file đã xóa trên NAS không?
Đôi khi. Sau khi ghép RAID, Quét cân bằng sẽ tìm file ext4 đã xóa, nhưng ext4 xóa nhiều thông tin về file đã xóa nên tên thường không quay lại và tìm theo chữ ký trở thành cách chính. Hãy xem thùng rác của NAS trước nếu nó từng được bật.