Từng bước
Sao lưu tệp quan trọng trước
Nếu bạn đã nghi ngờ có vấn đề, hãy sao chép các tệp quan trọng nhất sang ổ khác trước khi chạy bất kỳ kiểm tra nào. Ổ đang hỏng có thể ngừng hoạt động bất cứ lúc nào.
Mở Sức khỏe ổ đĩa trong ứng dụng
Khởi động FileFix Ultimate và mở Sức khỏe ổ đĩa. Ứng dụng liệt kê các ổ mà Windows nhận diện, kèm loại, dung lượng và cách kết nối.
Đọc nhãn trạng thái
Mỗi ổ hiển thị Tốt, Cần chú ý hoặc Không rõ, luôn kèm biểu tượng và chữ. Không rõ nghĩa là Windows không cung cấp giá trị đó, không có nghĩa là ổ vẫn ổn.
Xem các chỉ số chính
Với HDD, hãy xem số sector bị cấp phát lại và sector đang chờ; với SSD, xem tuổi thọ còn lại (phần trăm đã dùng), cùng nhiệt độ và số lỗi đọc hoặc lỗi phương tiện.
So sánh với công cụ của Windows
Trong Cài đặt > Hệ thống > Lưu trữ > Ổ đĩa & ổ đĩa ảo, Windows 11 hiển thị tuổi thọ còn lại ước tính và nhiệt độ của nhiều SSD. Hãy dùng làm ý kiến thứ hai.
Xử lý khi có cảnh báo
Nếu ổ cần chú ý, hãy sao lưu ngay và lên kế hoạch thay thế. Nếu ổ kêu lạch cạch hoặc lúc nhận lúc không, hãy ngừng dùng và liên hệ dịch vụ chuyên nghiệp.
SMART là gì
SMART (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) là tập hợp các bộ đếm mà ổ đĩa tự ghi lại về tình trạng của chính nó: sector phải thay thế, lỗi đọc, số giờ hoạt động, nhiệt độ và, với SSD, mức độ đã dùng so với độ bền ghi danh định.
Windows không hiển thị mọi giá trị SMART cho mọi ổ. Hộp ổ cứng USB và một số bộ điều khiển RAID ẩn hoàn toàn các giá trị này. FileFix Ultimate hiển thị những gì Windows cung cấp và đánh dấu phần còn lại là Không rõ.
Dấu hiệu cảnh báo ở HDD
Số sector bị cấp phát lại, sector đang chờ hoặc lỗi không sửa được tăng dần nghĩa là bề mặt đĩa đang xuống cấp. Một hai sector có thể ổn định nhiều năm, nhưng nếu con số tăng từng tuần thì đó là tín hiệu rõ ràng cần thay ổ.
Tiếng lạch cạch hoặc rè rè là lỗi cơ học. Đừng chạy các lần quét dài trên ổ như vậy; mỗi giờ sử dụng thêm đều làm tăng nguy cơ mất toàn bộ dữ liệu.
Dấu hiệu cảnh báo ở SSD
SSD hao mòn theo số lần ghi. Giá trị "phần trăm đã dùng" ước tính mức độ bền danh định đã tiêu hao; khi vượt mức danh định, ổ có thể vẫn chạy nhưng bạn nên lên kế hoạch thay. Lỗi phương tiện và số khối dự phòng giảm là tín hiệu khẩn cấp hơn.
SSD thường hỏng đột ngột chứ không xuống cấp từ từ. Sao lưu định kỳ quan trọng hơn bất kỳ chỉ số sức khỏe nào.
Các công cụ Windows bạn có thể dùng thêm
Trong PowerShell, lệnh Get-PhysicalDisk | Get-StorageReliabilityCounter hiển thị nhiệt độ, mức hao mòn và bộ đếm lỗi của nhiều ổ đĩa. Lệnh chkdsk /scan kiểm tra hệ thống tệp mà không thay đổi gì. Đừng chạy chkdsk /f hoặc /r trên ổ mà bạn vẫn cần khôi phục dữ liệu: các tùy chọn này ghi vào ổ đĩa.
Các hãng như Samsung, WD, Seagate và Crucial có công cụ riêng với các giá trị đặc thù và bản cập nhật firmware. Chúng hữu ích để tham khảo thêm, nhưng hãy sao lưu trước khi cập nhật firmware.
Những điều kiểm tra sức khỏe không cho bạn biết
Nhãn Tốt chỉ có nghĩa là các chỉ số Windows báo về nằm trong ngưỡng bình thường. Đó không phải lời hứa rằng ổ sẽ tiếp tục hoạt động. Ổ đĩa có thể hỏng không báo trước, nhất là sau khi bị rơi, sốc điện hoặc quá nhiệt.
Hãy giữ ít nhất một bản sao lưu các tệp quan trọng trên ổ khác hoặc dịch vụ đám mây, và thử khôi phục từ bản sao lưu đó.
Danh sách kiểm tra nhanh
- Sao lưu trước khi chạy bất kỳ chẩn đoán nào
- Hiểu Không rõ là "không được báo cáo", không phải là tốt
- Theo dõi số sector cấp phát lại hoặc đang chờ có tăng không
- Thay SSD đã hao mòn nhiều hoặc có lỗi phương tiện
- Ngừng dùng ổ kêu lạch cạch, rè rè hoặc hay mất kết nối