Việc cần làm ngay bây giờ
- Bấm Cancel nếu Windows yêu cầu khởi tạo ổ, và không tạo New Simple Volume trong vùng Unallocated.
- Nếu là ổ ngoài đã chuyển sang hộp hoặc đầu chuyển khác, hãy thử lại với hộp ban đầu trước.
- Quét toàn bộ ổ vật lý ở chế độ chỉ đọc để tìm phân vùng MBR hoặc GPT bị mất trong vùng chưa cấp phát.
- Chép tệp từ phân vùng phù hợp sang ổ khác trước khi sửa bất cứ thứ gì.
Các bước thực hiện
Không thay đổi gì trong Disk Management
Nếu hộp thoại Initialize Disk hiện ra, hãy bấm Cancel. Đừng nhấp chuột phải vào thanh màu đen Unallocated để tạo New Simple Volume và đừng định dạng. Mỗi thao tác này đều ghi bảng phân vùng hoặc hệ thống tệp mới lên các cấu trúc mà bước quét cần.
Ghi lại chính xác những gì thấy
Ghi lại cả ổ là Unallocated, hay hiện Unknown và Not Initialized, hay chỉ một khoảng trống cạnh các phân vùng khác là chưa cấp phát. Ghi cả dung lượng vùng đó và ổ bị mất từng chứa gì, để sau này nhận ra đúng phân vùng.
Loại trừ hộp ổ cứng và cáp
Nếu ổ được tháo khỏi hộp USB hoặc chuyển sang hộp khác, hãy lắp lại vào hộp hoặc đầu chuyển ban đầu trước. Một số chip cầu USB hiển thị ổ với kích thước sector khác, khiến bảng phân vùng còn nguyên lại không đọc được khi nối kiểu khác. Nếu ổ kêu lạch cạch, mất kết nối hoặc báo lỗi đọc, hãy tạo ảnh ổ đĩa trước khi quét.
Quét ổ vật lý
Chạy FileFix Ultimate với quyền quản trị, mở Khôi phục tệp đã xóa và chọn chính ổ vật lý chứ không phải ký tự ổ. Ứng dụng đọc MBR hoặc GPT rồi tìm trong vùng chưa cấp phát các boot sector của phân vùng NTFS, FAT32, exFAT, ext4 và HFS+, kể cả boot sector dự phòng của NTFS ở cuối phân vùng.
Chọn phân vùng phù hợp
Phân vùng bị mất được liệt kê kèm vị trí bắt đầu, dung lượng và hệ thống tệp. Chọn phân vùng khớp với dung lượng và loại bạn đã ghi, rồi bắt đầu Quét cân bằng. Phân vùng tìm theo cách này thường trả lại đầy đủ cấu trúc thư mục và tên tệp gốc.
Chép tệp sang ổ khác
Chọn các thư mục cần và lưu sang một ổ vật lý khác, rồi mở thử vài tệp. Khi mọi thứ quan trọng đã an toàn, bạn có thể tạo lại phân vùng, khôi phục bảng bằng công cụ phân vùng tùy chọn, hoặc xóa và chia lại ổ.
Unallocated, Not Initialized và RAW là những vấn đề khác nhau
Unallocated nghĩa là không có mục phân vùng nào bao phủ vùng đó. Not Initialized nghĩa là Windows không tìm thấy MBR hay GPT hợp lệ nào, nên coi cả ổ là trống và đề nghị ghi bảng mới. RAW là trường hợp thứ ba: mục phân vùng còn đó nhưng không đọc được hệ thống tệp bên trong. Cả ba đều có thể còn dữ liệu, nhưng hai trường hợp đầu là vấn đề của bảng phân vùng, nên công cụ đúng là tìm phân vùng bị mất chứ không phải sửa hệ thống tệp.
Phân vùng hiện Healthy mà không có ký tự ổ lại là chuyện khác. Thường đó là phân vùng Linux, Mac hoặc phân vùng khôi phục mà Windows cố ý không gắn, và không có gì bị mất.
Nguyên nhân thường gặp khiến ổ bỗng thành Unallocated
Lỡ xóa phân vùng trong Disk Management, chạy diskpart clean nhầm ổ hoặc đổi kích thước phân vùng thất bại đều có thể xóa mục trong bảng. Sector đầu tiên bị hỏng, đôi khi do mất điện đột ngột hoặc phần mềm độc hại, có thể khiến Windows không thấy MBR nào. Ổ GPT có header chính ở đầu và bản dự phòng ở cuối, nên khi một bản hỏng thì bản còn lại vẫn có thể đọc được.
Ổ ngoài còn thêm một nguyên nhân. Nhiều hộp USB chuyển đổi sector, nên ổ được chia phân vùng trong một hộp có thể hiện Unallocated khi nối thẳng qua SATA hoặc qua đầu chuyển khác, dù trên ổ không có gì thay đổi. Thử lại với hộp ban đầu không tốn gì và thường giải quyết luôn vấn đề.
Vì sao khởi tạo trước làm việc khôi phục khó hơn
Khởi tạo sẽ ghi một bảng phân vùng mới, trống. Với GPT, nó còn ghi cấu trúc ở tận cuối ổ, nơi có header dự phòng. Nếu sau đó tạo ổ mới, một hệ thống tệp mới được ghi vào đầu vùng, đè đúng lên boot sector cũ và thường cả phần đầu bảng tệp cũ. Sau đó vẫn có thể tìm tệp theo chữ ký, nhưng tên thư mục và cấu trúc sẽ khó lấy lại hơn nhiều.
Khi nào không hiệu quả
- Nếu đã tạo phân vùng mới và định dạng đầy đủ, dữ liệu cũ trong vùng đó đã bị ghi đè.
- Cài Windows hoặc chép nhiều dữ liệu vào vùng đó sẽ phá hủy phần lớn những gì từng có.
- Phân vùng ReFS, APFS, Btrfs và ZFS không được phân tích; chỉ có thể tìm theo chữ ký, không có tên tệp.
- Ổ không được nhận hoặc hiện sai dung lượng là lỗi phần cứng mà việc tìm phân vùng không khắc phục được.
FileFix Ultimate giúp gì
- Đọc MBR và GPT, tìm trong vùng chưa cấp phát các phân vùng NTFS, FAT32, exFAT, ext2, ext3, ext4 và HFS+ bị mất.
- Không bao giờ ghi bảng phân vùng, boot sector hay hệ thống tệp; ổ được mở ở chế độ chỉ đọc.
- Quét phân vùng tìm được như một ổ bình thường, nên tên và thư mục trở lại ở nơi hệ thống tệp còn nguyên.
- Có thể tạo ảnh toàn bộ ổ trước, bỏ qua sector lỗi, nếu ổ báo lỗi đọc.
FileFix Ultimate miễn phí cho mục đích cá nhân, hoạt động ngoại tuyến và không bao giờ ghi vào ổ đĩa bạn đang khôi phục dữ liệu từ đó. Sử dụng cho công việc hoặc kinh doanh cần giấy phép 1 năm cho mỗi máy tính. Hãy kiểm tra chữ ký trước khi chạy.
Câu hỏi thường gặp
Unallocated khác Not Initialized thế nào?
Unallocated nghĩa là một vùng không có mục phân vùng. Not Initialized nghĩa là Windows không tìm thấy bảng phân vùng hợp lệ nào trên ổ. Cả hai trường hợp tệp vẫn có thể còn trên ổ; đừng để Windows khởi tạo nó.
Ổ ngoài thành Unallocated sau khi tháo khỏi hộp, vì sao?
Một số hộp USB hiển thị ổ với sector 4096 byte, còn nối SATA trực tiếp dùng sector 512 byte. Khi đó bảng phân vùng trỏ sai chỗ. Hãy lắp ổ lại vào hộp ban đầu và kiểm tra trước khi quét.
FileFix Ultimate có khôi phục bảng phân vùng không?
Không. Ứng dụng cố ý không ghi gì lên ổ. Nó tìm phân vùng bị mất và chép tệp sang ổ khác; dựng lại bảng phân vùng sau đó, nếu muốn, là bước riêng bằng công cụ phân vùng.
Tôi đã lỡ bấm khởi tạo, mất hết chưa?
Thường là chưa, miễn bạn chưa tạo và định dạng ổ mới. Khởi tạo thay bảng phân vùng nhưng hầu như không đụng đến vùng dữ liệu, nên phân vùng bị mất thường vẫn tìm được. Hãy dừng lại ở đó và quét.