Việc cần làm ngay bây giờ
- Ngừng dùng ổ cho công việc hằng ngày và không chạy CHKDSK, chống phân mảnh hay kiểm tra dài.
- Nếu ổ vẫn đọc bình thường, sao chép các tệp quan trọng nhất sang ổ khác trước.
- Nếu ổ chập chờn, tạo ảnh ổ đĩa bỏ qua sector lỗi và khôi phục từ ảnh.
- Nếu ổ kêu lạch cạch, không quay hoặc dữ liệu không thể thay thế, hãy liên hệ phòng thí nghiệm khôi phục trước khi thử bất cứ điều gì.
Việc cần làm, theo thứ tự
Ngừng dùng như bình thường
Đóng các chương trình ghi vào ổ, tạm dừng đồng bộ đám mây và không cài đặt, chống phân mảnh hay chạy CHKDSK. Mỗi giờ sử dụng đều làm hao mòn một ổ có thể không còn nhiều sức, và việc ghi có thể đè lên dữ liệu bạn vẫn muốn lấy lại.
Sao chép tệp quan trọng nhất trước
Nếu ổ vẫn đọc với tốc độ bình thường, sao chép những tệp không thể mất sang ổ khác, bắt đầu từ tệp nhỏ và quan trọng nhất. Đừng sao chép cả ổ một lần; sao chép lâu gây áp lực ngang với việc quét.
Tạo ảnh cho ổ chập chờn
Nếu sao chép bị kẹt, ổ mất kết nối hoặc Sức khỏe & công cụ ổ đĩa báo Có nguy cơ, hãy dùng Tạo ảnh ổ đĩa (bỏ qua sector lỗi) trong FileFix Ultimate. Công cụ sao chép vùng đọc được trước, giữ tệp .map và có thể tiếp tục nếu ổ rớt kết nối.
Khôi phục từ ảnh
Mở Khôi phục tệp đã xóa và quét tệp ảnh thay vì ổ. Bạn có thể quét ảnh bao nhiêu lần tùy ý mà không phải động lại vào ổ đang hỏng, rồi lưu tệp khôi phục sang ổ khác.
Quyết định số phận của ổ
Khi dữ liệu đã an toàn, hãy thay ổ. Một ổ đã bắt đầu hỏng hiếm khi tốt lên. Nếu ổ kêu lạch cạch, không quay hoặc chứa dữ liệu không thể mất, bước tiếp theo đúng đắn là phòng thí nghiệm khôi phục.
Các dấu hiệu cảnh báo và ý nghĩa thường gặp
Tiếng lạch cạch, tích tắc, bíp hay cọ xát mới xuất hiện thường là sự cố cơ học, hay gặp ở đầu đọc hoặc động cơ. Đây là dấu hiệu khẩn cấp nhất: mỗi lần bật nguồn có thể làm trầy bề mặt thêm. Treo khi mở thư mục, hoặc Explorer báo không phản hồi, thường là do ổ đang đọc lại các sector yếu ở chế độ nền nên mọi thứ khác phải chờ.
Ổ biến mất khỏi Explorer rồi xuất hiện lại có thể do bộ điều khiển hỏng hoặc do nguồn điện hay dây cáp. Sao chép lúc đầu nhanh rồi tụt xuống vài trăm KB mỗi giây cho thấy ổ đang vật lộn với vùng hỏng. Thông báo lỗi dữ liệu CRC hay tệp hoặc thư mục bị hỏng không đọc được trong Windows nghĩa là việc đọc đang thất bại. Trong SMART, số sector tái cấp phát tăng, bất kỳ sector đang chờ nào và lỗi không sửa được được báo cáo là tín hiệu sớm mạnh nhất.
Dấu hiệu thường do nguyên nhân khác
Không phải triệu chứng nào cũng nghĩa là ổ sắp chết. Lỗi CRC giao tiếp trong SMART thường do dây cáp hoặc đầu nối, nên hãy thay cáp trước. Ổ di động hay mất kết nối có thể chỉ thiếu nguồn USB; thử cổng trên chính máy tính hoặc hub có nguồn riêng. Máy chậm có thể do ổ gần đầy, cập nhật Windows hoặc lập chỉ mục chạy nền. SSD không bao giờ kêu lạch cạch; khi hỏng, chúng thường biến mất đột ngột, chuyển sang chỉ đọc hoặc lỗi phương tiện tăng dần.
Khi nào nên chọn phòng thí nghiệm khôi phục
Phần mềm chỉ làm việc được với những gì ổ còn đọc được. Tiếng lạch cạch, động cơ không quay, mùi khét, bị rơi hoặc vào nước là hư hỏng vật lý mà không chương trình nào sửa được, và mỗi lần thử bật lại càng làm phòng thí nghiệm khó xử lý hơn. Phòng thí nghiệm mở ổ trong phòng sạch và thay linh kiện để đọc đĩa từ. Nếu dữ liệu quý giá và ổ có bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy tắt ổ và nhờ chẩn đoán trước khi thử phần mềm. Đừng tự mở ổ.
Những gì phần mềm không sửa được
- Hư hỏng cơ học như đầu đọc kêu lạch cạch hay động cơ kẹt cần phòng thí nghiệm; phần mềm không sửa được phần cứng.
- Vùng đã không đọc được vẫn thiếu trong ảnh; tệp dùng vùng đó có thể hỏng một phần.
- Dữ liệu bị ghi đè sau khi sự cố bắt đầu không thể lấy lại.
- Ổ không còn được nhận diện thì không chương trình nào tạo ảnh hay quét được.
FileFix Ultimate giúp gì
- Sức khỏe & công cụ ổ đĩa giải thích giá trị SMART và NVMe dễ hiểu và cho biết khi nào nên dừng để tạo ảnh trước.
- Tạo ảnh ổ đĩa đọc vùng tốt trước, điền số 0 vào sector không đọc được và tiếp tục được nhờ tệp .map.
- Quét ảnh và ổ ở chế độ chỉ đọc, chặn lưu kết quả vào cùng phân vùng.
- Quét bề mặt chỉ đọc tự dừng khi lỗi đọc dồn lại, nên không làm ổ yếu mòn thêm.
- Miễn phí cho mục đích cá nhân, ngoại tuyến và không giới hạn khôi phục; dùng cho công việc cần giấy phép 1 năm cho mỗi PC, với tính năng như nhau.
FileFix Ultimate miễn phí cho mục đích cá nhân, hoạt động ngoại tuyến và không bao giờ ghi vào ổ đĩa bạn đang khôi phục dữ liệu từ đó. Sử dụng cho công việc hoặc kinh doanh cần giấy phép 1 năm cho mỗi máy tính. Hãy kiểm tra chữ ký trước khi chạy.
Câu hỏi thường gặp
Ổ cứng thường dùng được bao lâu?
Không có tuổi thọ cố định. Nhiều ổ chạy năm năm trở lên, nhưng cũng có ổ hỏng ngay vài tháng đầu. Tuổi, nhiệt, rung và sự cố nguồn đều ảnh hưởng, nên hãy theo dõi chỉ số sức khỏe và duy trì sao lưu thay vì dựa vào một mốc tuổi.
Cho ổ đang hỏng vào ngăn đá có giúp được không?
Đó là mẹo cũ và thường làm mọi thứ tệ hơn. Khi ổ ấm lên, hơi nước ngưng tụ bên trong có thể làm hỏng bề mặt và đầu đọc. Hãy tạo ảnh hoặc nhờ phòng thí nghiệm.
Windows bảo tôi định dạng ổ. Vậy là ổ hỏng rồi sao?
Không hẳn. Thường chỉ là hệ thống tệp bị hỏng, chẳng hạn sau khi rút ổ khi đang ghi. Đừng định dạng; hãy xem chỉ số sức khỏe và khôi phục tệp trước.
Ổ chỉ có một dấu hiệu thì còn dùng tiếp được không?
Hãy coi dù chỉ một dấu hiệu là lý do để sao lưu ngay và theo dõi sát. Nếu dấu hiệu lặp lại hoặc chỉ số SMART bắt đầu tăng, hãy thay ổ khi nó vẫn còn chạy.