Việc cần làm ngay bây giờ
- Trên ổ cứng, USB hay thẻ nhớ, tệp mới xóa và chưa bị ghi đè thường khôi phục được.
- Trên SSD gắn trong có TRIM, tệp đã xóa thường bị xóa trắng trong vài phút, nên khả năng thấp.
- Định dạng nhanh thường để lại dữ liệu; định dạng đầy đủ trên Windows hiện nay ghi đè lên nó.
- Ổ mã hóa cần khóa, còn ổ có triệu chứng cơ học cần phòng thí nghiệm chứ không phải phần mềm.
Cách tự ước lượng khả năng
Xác định loại ổ
Trong Windows, cửa sổ Chống phân mảnh và Tối ưu hóa Ổ đĩa thường hiển thị loại phương tiện của từng ổ, là ổ đĩa cứng hay ổ thể rắn. USB và thẻ SD gắn ngoài ở điểm này giống ổ cứng hơn, vì đa số không thực hiện TRIM qua USB.
Nhớ lại những gì đã ghi
Nghĩ xem sau khi xóa đã có gì ghi lên ổ: tải xuống, cài đặt, cập nhật, ảnh mới, hay chỉ là vài ngày dùng ổ hệ thống như bình thường. Ghi càng ít, khả năng càng cao, nên hãy ngừng dùng ổ ngay.
Làm rõ cách tệp bị mất
Xóa thường, dọn Thùng rác, định dạng nhanh hay mất phân vùng đều để phần lớn dữ liệu tại chỗ. Định dạng đầy đủ, khôi phục cài đặt gốc điện thoại hay công cụ xóa an toàn sẽ ghi đè dữ liệu.
Kiểm tra mã hóa
Nếu ổ dùng BitLocker, bạn cần mật khẩu hoặc khóa khôi phục 48 chữ số. Không có khóa thì không ai đọc được dữ liệu.
Để ý triệu chứng vật lý
Tiếng lách cách, tiếng rít, ngắt kết nối liên tục hay ổ không được nhận đều là dấu hiệu lỗi phần cứng. Mở Sức khỏe & công cụ ổ đĩa để xem chỉ số S.M.A.R.T., và nếu ổ đang hỏng, hãy dừng lại và cân nhắc phòng thí nghiệm.
Chạy quét chỉ đọc
Trong Khôi phục tệp đã xóa, quét ổ và xem kết quả. Mức tin cậy và nhãn đã xác minh hay một phần của từng tệp cho biết nhiều hơn mọi con số phần trăm chung chung.
Các yếu tố nói một cách dễ hiểu
Loại ổ quan trọng nhất. Ổ cứng giữ dữ liệu đã xóa đến khi bị ghi đè, và hiếm khi bị ghi đè cùng lúc. SSD gắn trong có TRIM được báo khối nào trống và có thể xóa chúng ở chế độ nền, nên tệp xóa một giờ trước có thể đã chỉ còn số 0. USB và thẻ nhớ ở giữa, thường hoạt động như ổ cứng, dù một số SSD USB mới có chuyển tiếp TRIM.
Thời gian thực chất là thước đo lượng ghi. Một ổ dữ liệu dự phòng đã rút ra một tháng có thể còn nguyên, trong khi ổ hệ thống của laptop dùng hằng ngày liên tục ghi lại. Ổ càng đầy, vùng trống càng nhanh bị dùng lại.
Cách mất dữ liệu quyết định điểm xuất phát. Xóa và định dạng nhanh chỉ bỏ mục lục, không bỏ nội dung. Phân vùng bị mất hay bị xóa thường còn nguyên hệ thống tệp bên trong. Định dạng đầy đủ từ Windows Vista trở đi ghi số 0 lên cả phân vùng, còn điện thoại khôi phục cài đặt gốc thường hủy khóa mã hóa, khiến khôi phục bằng phần mềm gần như không khả thi.
Cách đơn giản để đọc tình huống của bạn
Nếu là ổ cứng, USB hay thẻ SD, tệp mới bị xóa hoặc định dạng nhanh và gần như chưa ghi gì thêm, khả năng thường tốt và tên tệp hay còn giữ được. Nếu ổ đó đã dùng nhiều trong vài tuần, hãy chuẩn bị cho việc có tệp nguyên vẹn, có tệp một phần và có tệp mất.
Nếu là SSD gắn trong có TRIM, đừng kỳ vọng nhiều trừ khi vừa xóa xong hoặc tháo ổ ra ngay; Thùng rác, phiên bản trước và bản sao trên đám mây là nơi nên tìm trước. Nếu đã định dạng đầy đủ hay xóa an toàn, phần mềm hầu như không tìm được gì hữu ích. Nếu có triệu chứng vật lý, câu hỏi không còn là dùng công cụ nào, mà là có nên dừng lại và gọi phòng thí nghiệm.
Những sai lầm thường gặp làm giảm khả năng
Phổ biến nhất là cài phần mềm khôi phục hoặc lưu tệp đã khôi phục lên cùng ổ. Một lỗi khác là chạy công cụ sửa như CHKDSK trên ổ còn chứa tệp bị mất, vì chúng có thể ghi lại chính các cấu trúc mà việc khôi phục cần. Quét đi quét lại ổ đang hỏng cũng làm nó xấu thêm; tạo ảnh ổ trước rồi quét ảnh sẽ tránh được điều đó.
Khi khả năng gần như bằng không
- Dữ liệu đã bị tệp mới ghi đè.
- Tệp xóa đã lâu trên SSD gắn trong có bật TRIM.
- Ổ đã định dạng đầy đủ, xóa an toàn hoặc đặt lại có mã hóa.
- Ổ mã hóa không có mật khẩu hay khóa khôi phục.
- Ổ hỏng cơ học, cần phòng thí nghiệm chứ không cần quét thêm.
FileFix Ultimate giúp đánh giá và khôi phục thế nào
- Sức khỏe & công cụ ổ đĩa hiển thị chỉ số S.M.A.R.T. và NVMe bằng lời dễ hiểu trước khi quét.
- Quét chỉ đọc, kèm trạng thái trung thực và mức tin cậy cho từng tệp.
- Tạo ảnh ổ bỏ qua sector hỏng, để ổ yếu chỉ phải đọc một lần.
- Mở khóa ổ BitLocker khi có mật khẩu hoặc khóa khôi phục.
- Miễn phí cho mục đích cá nhân, không giới hạn dung lượng, nên bạn xem được kết quả trước khi phải trả gì.
FileFix Ultimate miễn phí cho mục đích cá nhân, hoạt động ngoại tuyến và không bao giờ ghi vào ổ đĩa bạn đang khôi phục dữ liệu từ đó. Sử dụng cho công việc hoặc kinh doanh cần giấy phép 1 năm cho mỗi máy tính. Hãy kiểm tra chữ ký trước khi chạy.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ thành công khi khôi phục dữ liệu là bao nhiêu?
Không có con số chung nào trung thực, vì kết quả tùy vào ổ và những gì đã xảy ra với nó. Tệp mới xóa trên ổ cứng thường lấy lại được nguyên vẹn, còn trên SSD có TRIM thì thường không. Quét chỉ đọc chính ổ của bạn là cách ước lượng đáng tin duy nhất.
Tệp xóa từ mấy tháng trước thì có muộn quá không?
Chưa chắc, nếu là ổ cứng hay thẻ nhớ ít dùng từ đó. Với ổ hệ thống dùng nhiều hoặc SSD, khả năng giảm mạnh sau vài tháng, nhưng quét không tốn gì và không hại ổ.
Rút ổ ra có giúp gì không?
Có, nhất là với SSD. Ngắt điện làm dừng việc dọn dẹp nền, và ổ nào được rút ra cũng không bị ghi thêm. Chỉ cắm lại khi đã sẵn sàng quét từ máy khác hoặc bằng công cụ di động.
Tệp khôi phục có mở bình thường không?
Nhiều tệp có, nhưng một số chỉ về được một phần khi dữ liệu bị ghi đè hoặc phân mảnh. FileFix Ultimate thử từng tệp và ghi nhãn đã xác minh, một phần hoặc chưa xác minh, để bạn biết trước khi dùng.